Świadoma Kolposkopia 2025 – Najczęstsze błędy w interpretacji obrazu kolposkopowego

Do najczęściej popełnianych błędów — również przez doświadczonych kolposkopistów — należą: • pomijanie lub błędna ocena adekwatności badania (konieczne pełne uwidocznienie szyjki + możliwość zastosowania i interpretacji efektu kwasu octowego), • interpretacja obrazu w oderwaniu od kontekstu ryzyka HSIL/CIN3+, • poleganie wyłącznie na subiektywnych wrażeniach zamiast na standaryzowanym podejściu i wieloparametrowych algorytmach opartych o HPV. Celem części 4 jest omówienie wybranych najczęstszych błędów i ich konsekwencji na krótkich case studies wzmacniających proces podejmowania decyzji.

1. Błąd:

Traktowanie widoczności new-SCJ lub typu TZ jako kryterium adekwatności badania

Na czym polega ? • Uzależnianie adekwatności od new-SCJ = błąd podstawowy (niezgodny z IFCPC). • Adekwatność = możliwość oceny całej powierzchni nabłonka po aplikacji kwasu octowego (AA).
Konsekwencje • Fałszywe uznawanie badania za ,,ujemne''. • Zbyt rzadkie lub nieadekwatne follow-upy w grupie wysokiego ryzyka.
Case Study 1 Pacjentka: HPV16+, LBC ASC-US. Kolposkopia: new-SCJ całkowicie widoczne, brak zmian po AA; 25% przedniej części szyjki niewidoczne z powodu zrostów. Błąd: uznanie badania za „prawidłowe/ujemne”. Właściwe postępowanie: kolposkopia nieadekwatna → safety-net activation → biopsje losowe + ECC/ECB + intensyfikacja nadzoru (cHPV/LBC/DS/kolposkopia) – krótsze interwały.

2. Błąd:

Koncentrowanie się wyłącznie na tarczy części pochwowej i pomijanie stref „nietypowych” (w tym kanału szyjki czy sklepień pochwy)
Źródła błędu: • Stereotyp: ,,HSIL jest zwykle na tarczy''. • Brak systematycznej oceny sklepień i kanału, mimo DS+ lub genotypów najwyższego ryzyka (16/18).
Case Study 2 Pacjentka: HPV16+, DS+. Tarcza: bez nieprawidłowości. Błąd: uznanie kolposkopii za „ujemną”. Właściwe: biopsje losowe w przypadku widocznej new-SCJ + pobranie materiału z kanału (ECC/ECB).

3. Błąd:

Interpretacja obrazu bez kontekstu biomarkerów ryzyka HSIL
Kolposkopia nie służy „ocenie ryzyka”. Kolposkopia służy wyborowi miejsca biopsji w grupie o znanym ryzyku, które wynika z: • Genotypu cHPV, • Wyniku LBC, • p16/Ki67 dual-stain, • Wywiadu i wcześniejszych wyników.
Najczęstsza pomyłka: ocenianie obrazu bez odniesienia do prawdopodobieństwa HSIL/CIN3+.
Case Study 3 Pacjentka: HPV39+, DS+. Kolposkopia: brak zmian kolposkopowych. Błąd: odroczenie diagnostyki. Właściwe: decyzja sterowana ryzykiem → biopsje obowiązkowe.

Podsumowanie — „Informed Colposcopy Checklist”
✔ Uwzględniaj kontekst biomarkerów: HPV → LBC → DS. ✔ Oceniaj adekwatność według IFCPC 2011 (nie według SCJ!). ✔ Analizuj czas, intensywność i dynamikę reakcji AA. ✔ Szukaj HSIL również w strefach nietypowych (kanał, sklepienia). ✔ Zawsze wykonaj 2–4 biopsje celowane + biopsje losowe oraz ECC we wskazanych grupach. ✔ Pamiętaj: brak nieprawidłowego obrazu kolposkopowego ≠ brak zmiany HSIL (szczególnie przy DS+, HSIL i HPV16/18).

Autor artykułu

lek. Maciej Mazurec

ginekolog-położnik, kolposkopista z ponad 20-letnim doświadczeniem

• Założyciel i prowadzący Centrum Zdrowia Kobiety CORFAMED we Wrocławiu • Sekretarz Wykonawczy Zarządu PTKiPSM • Członek Zarządu Sekcji Patologii Szyjki Macicy, Kolposkopii i Cytologii PTGiP (2019–2021, 2022–2025) • Master of Colposcopy PTKiPSM

Od wielu lat zajmuje się wdrażaniem w Polsce nowoczesnych strategii profilaktyki raka szyjki macicy opartych na teście HPV, z zastosowaniem cytologii na podłożu płynnym, testu p16/Ki67 oraz kolposkopii standaryzowanej.

Jest twórcą największej w Polsce bazy danych skriningu na podłożu płynnym opartego o HPV, obejmującej ponad 33 tys. badań LBC, 20 tys. testów HPV, ok. 2 tys. testów p16/Ki67 DS i blisko 1 tys. standaryzowanych kolposkopii z nowoczesną, wysokoczułą oceną histopatologiczną oraz wieloletnim follow-up.

Współautor europejskich i polskich rekomendacji oraz publikacji naukowych opartych na unikalnym materiale własnym. Od 2019 roku współtwórca i wykładowca kursów Projektu KOLPOSKOPIA 2020.